Prva škola i školstvo u Melnici


Dobrodošli na veb stranicu osnovne škole „Branko Radičević“

Osnovna škola „Branko Radičević“ se nalazi u selu Melnici u opštini Petrovac na Mlavi – Braničevski okrug.

               Ukratko o školstvu u Srbiji

   Prvi zakon o osnivanju škole u Srbiji donet je 1844. godine, u vreme ustavobranitelja 1832 – 1858.g., pod imenom Ustrojenije javnog učilašnog nastavlenija, a tvorac njegov je bio Sterija Popović. Ukazom iz 1830.godine, poznatijem kao Hatišerif, Srbija ima svoja prava da „ Pečati knjige, da otvara bolnice, i otvara škole radi vaspitanja dece’’. Takav ukaz Srbije tada je dat kao vazalnoj državi koja je bila pod Turskom vlašću.

   Mlavski kraj je svojim zakonom od 22. avgusta 1857.godine, uredbom opštinske uprave  dobio odobrenje da se mogu otvarati škole. Selo Melnica koje teritorijalno i administartivno pripada Petrovcu nije imalo te godine svoju školu, i đaci su putovali u školu u samoj varoši. Đaci pohađaju nastavu u školi koja je bila pri manastiru Vitovnici. Škola pri manastiru je zvanično otvorena 12.decembra 1861. godine, i u njoj je dvadeset četvoro učenika prešlo iz Petrovca. Ubrzo opština Melnička je zatražila da po zakonu dobije školu u svom mestu. Po zakonu od 26.jula 1865.godine, Melnica se odvaja od škole u Vitovnici i otvara svoju školu u samom selu, i za svog učitelja preuzima učitelja Petra F.Jovanovića.

  Tadašnji predsednik Opštine melničke je bio Trifun Matejić, škola je sazidana od kamena,  i patos škole je bio od dasaka, Prva škola u Melnici je izgradjena 1865.godine po sredini škole je bio hodnik, imala je četiri učionice, pokrivena je ćeremidom. Pored škole sagrađen je takozvani kvartir, ili stan za učitelje, koji je takođe bio od kamena.

   U dvorištu škole 1873.godine podignuto i veliko crkveno zvono sa livenim tekstom „Za Školu Opštine Melničke 1873.god“. Zvono je pozivalo djake u školu, To isto zvono po svedočenju Melničana pozivalo je na odlazak u rat, a u mirodopskom stanju zvalo je na razne skupove vlasti i svetkovine. To isto zvono se danas nalazi na seoskom groblju, zvonu je promenjena namena, umesto da poziva đake u školu, ono njegovim tonom najavi da je neko preminuo u selu ili da je sahrana.

   Po kazivanju Petra P.Maksimovića, koji je rođen 1882.godine, on je učio u staroj  školi, u prvi razred je pošao sa još 6 đaka, 1888/89. godine, i po njemu učitelj mu je bio Vladimir Vučković iz Vitovnice. Petar P.Maksimović je kasnije bio učesnik svih balkanskih ratova kao i prvog svetskog rata. U novije doba, tačnije 1968. godine čika Pera je bio najstariji meštanin Melnice sa 86 godina, koji je živeo u naselju Stanulovac, i dobro je opisao staru školu i vreme njenog nastanka. Škola je tada imala pet razreda, i samo jedan učitelj radio sa decom. Po sećanju Petra P.Maksimovića, kvartir je sazidao majstor iz Melnice po imenu Mihajlo Mihajlović, zvani ’’Brgljaće’’, koji je živeo u naselju Stanulovac koje pripada Melnici. Nastava je u tadašnjoj prvoj školi trajala ceo dan. U podne je bio ručak, a posle podne su opet radili 2-3 časa. Prvi ugovor za učenje đaka u školi u Melnici, koja je prvo bila privatna škola, sačinili su za opštinu sa učiteljem Petrom F Jovanovićem da će ga plaćati i on će učiti decu po pravilima redovne škole. Predsednik tadašnje opštine Melničke bio je Trifun Matejić.

   U školi u Melnici na kraju školske 1878. Godine dolazi za učitelja Mihajlo Popović koji traži od meštana da deca redovno posećuju nastavu, i tim svojim zahtevom se sukobio sa upravom škole i sela. Povodom ovog sukoba pomenuti učitelj je ministarstvu predlagao da se preduzmu mere protivu seoskih opštinskih vlasti. Seoska i školska vlast ubrzo iza takvog postupka svog učitelja zatražila od Ministarstva da đake uče drugi učitelji. Tako u Melnici dolaze prve učiteljice koje će učiti đake, Milka Petrović i Vasilija Dimitrijević, one uspešno rade i sarađuju sa školskim vlastima 1880- 1887. godine. Godine 1892. u Melnicu za učitelja dolazi Živko Putniković i na tom mestu ostaje sa uspehom. Punih deset godina u melničkoj školi ostaje da radi sa đacima učitelj Vladimir Vučković. Posle njih službovanje u školi u selu Melnici nastavljaju učitelji Božidar Petronski, Miloš Jovanović, Radoslav Gojković, i Milan Paunović.

   Škola u Melnici 1895. godine otvara drugo odeljenje sa radom i na mesto učitelja je postavljena učiteljica Natalija Račić. Za učiteljicu potom dolazi Živka Trifunović, učiteljica u Melnici postaje i Mileva Todorović, koja nastavlja rad predhodne učiteljice. Već 1897.godine selo Melnica dobija i svoju žensku školu i za učiteljicu dolazi na prvo službovanje Jelena Lebefov, njoj se pridružuje i učiteljica Vukosava Radaosavljević. Godine 1901. melnička škola počinje sa radom sa đacima četvrtog razreda, a od 1903.godine do kraja balkanskog rata u Melnici kao učitelji rade Vukosava i Jovan Bukvić, Vladimir Miletić koji je bio i sveštenik, Marko Lakićević, Čedomir Maksimović, Tihomir Joković, Jelena Petronić, Bosiljka Ilić, Vojislav R.Mladenović, i Pavle Bočinović. Godine 1904. ženska škola u Melnici je ostala bez učiteljice, i opština je zatražila da se škola ukine. Intervenisali su kod Narodne skupštine da se ženska deca ispišu iz škole, ali im ovo nije odobreno. Ženska škola nastavlja rad odvojeno od muške škole sve do 1907.godine, i poslednje učiteljice u ženskoj školi su bile Danica Dušanović i Poleksija Savić.

    U toku 1908. i 1909.godine  bio je učitelj čuveni srpski pesnik Vladislav Petković – Dis. Ne postoje pouzdani podaci da li je za te dve godine službovanja u ovom selu nastao i koji stih napisan rukom ovog velikana srpskog pesništva. Vladislav je rođen 1881.godine, a stradao 1917.godine. Melnica je ponosna svojom školom i time što je  u njoj radio i živeo kao učitelj Vladislav Petković – Dis.

   Za vreme balkanskih i Prvog svetskog rata rad škole je bio ometan, tako da u školi radi 1913.godine mesni sveštenik Mihajlo Đurić, a već 1914.godine Radovan Bogdanović.

Za svo vreme rata 1914.,1915.,1918. i 1919.godine đake iz Melnice i iz Vitovnice uči učitelj u melničkoj školi Dragoljub Todorović, a školski nazornik je bio Dušan Anđelković, veoma kratko đake uči i učiteljica Jelisaveta Milojević u periodu od 29. oktobra 1919. do 1. januara 1920.godine. Za stalne učiteljice 1920.godine u Melnici postavljene su Desanka Mihajlović i Zorka Cikovec, a već 1921.godine učitelj Života Mihajlović. U tom periodu upravitelj škole je bio Dragoljub Todorović. Njega na mestu upravitelja menja Života A.Mihajlović 1920.,1921., i 1922.godine. U periodU 1922-1925.godine učitelji su bili Života Mihajlović i Borivoje Đorđević.

Nazad na predhodnu stranu

MELNICA I MELNICANI KROZ VREME DO DANAS © 2016 Frontier Theme